Επέτειος της Ναυμαχίας του Ναβαρίνου - Ομιλία του πρέσβη [fr]

Ομιλία του πρεσβευτή της Γαλλίας, κ. Jean Loup Kuhn-Delforge,
στην 186η επέτειο της Ναυμαχίας του Ναβαρίνου
Πύλος, Οκτώβριος 2013

« Βρισκόμαστε σήμερα εδώ, Έλληνες, Βρετανοί, Ρώσοι και Γάλλοι για να τιμήσουμε την επέτειο της Ναυμαχίας του Ναβαρίνου.
Ο τόπος είναι φορτισμένος με ιστορικές μνήμες και μάλιστα από αρχαιοτάτων χρόνων, εφόσον, κατά τον Θουκυδίδη, εδώ ακριβώς στο νησί της Σφακτηρίας, ο Δημοσθένης και η Αθήνα κατήγαγαν σπουδαία νίκη το 422. Η μάχη εκείνη υπήρξε η οδυνηρότερη ήττα της Σπάρτης στη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου.

Τον Οκτώβριο του 1827, το διακύβευμα της σύγκρουσης ήταν άλλο : αφορούσε στην ελευθερία ενός ολόκληρου λαού.

Η Ιουλιανή Συνθήκη μεταξύ των τριών ευρωπαϊκών δυνάμεων, με στόχο την κατάπαυση της αιματοχυσίας μέσω της κοινής παρέμβασής τους, αποτελεί μια από τις πρώτες διεθνείς παρεμβάσεις για ανθρωπιστικούς λόγους. Πολύ πριν επικυρωθεί στον ΟΗΕ η « ευθύνη της προστασίας », γεγονός που συνέβη μετά την ίδρυση από τη Γαλλία των Γιατρών του Κόσμου και των Γιατρών χωρίς Σύνορα.

Η συμμαχική επέμβαση απαντούσε σε μια πρωτοφανή κινητοποίηση της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης έναντι της καταστολής της ελληνικής εξέγερσης, κυρίως της σφαγής της Χίου και της πτώσης του Μεσολογγίου. Τα επικοινωνιακά μέσα της εποχής κινητοποιήθηκαν : ας θυμηθούμε στη Γαλλία τους περίφημους πίνακες του Ντελακρουά, όπως Η Σφαγή της Χίου του 1824, και τα Ανατολίτικα του Βίκτωρος Ουγκώ (« Το αίμα ρέει και η Ευρώπη δεν αντιδρά » « οι λαοί φωνάζουν Ελλάδα!/ Ελλάδα ! πεθαίνεις. Καημένε λαέ δυστυχισμένε,/Στον φλογισμένο ορίζοντα, κάθε μέρα που περνά λιγοστεύεις./Μάταια ζnτιανεύουμε έναν στρατό στους βασιλιάδες μας/Οι βασιλιάδες δεν ακούνε»). Ας θυμηθούμε επίσης τον Βινύ, τον Λαμαρτίνο … που ακολούθησαν τον πρώτο μεταξύ όλων : ο Σατωβριάνδος είχε ήδη επαναστατήσει από το 1806 εξαιτίας όσων είχαν δει τα μάτια του στη χώρα κατά την διάρκεια του Οδοιπορικού από το Παρίσι στην Ιερουσαλήμ. Ήταν η εποχή όπου στα σαλόνια, οι κυρίες της καλής κοινωνίας έραβαν ελληνικές σημαίες. Η ορμητική ανάπτυξη του δημοσίου αισθήματος, της πανευρωπαϊκής κοινής γνώμης ως παράγοντας της διεθνούς σκηνής είναι το δεύτερο μεγάλο γεγονός, κατάληξη του οποίου είναι η ναυμαχία του Ναβαρίνου.

Πρόκειται για την τελευταία ναυμαχία που διεξήχθη με ιστιοφόρα πλοία, όπως λέγεται. Όμως η ναυμαχία του Ναβαρίνου δεν ανήκει στις συγκρούσεις μιας άλλης εποχής. Υπήρξε καρπός της πίεσης της κοινής γνώμης στις κυβερνήσεις που εχθρεύονταν την παρέμβαση. Άνοιξε το δρόμο στην κυριαρχία του ελληνικού λαού σύμφωνα με την αρχή του αυτό-προσδιορισμού και ενάντια στη λογική των τότε δυνάμεων. Διαπνέεται από ένα πολύ σύγχρονο πολιτικό πνεύμα, το οποίο δεν παύει να μας εντυπωσιάζει, σχεδόν διακόσια χρόνια αργότερα! Νίκη στρατιωτική αλλά επίσης και νίκη ηθική : στο όνομά της βαπτίστηκαν δρόμοι και πλατείες σε πολλές γαλλικές πόλεις ενώ για τον Βικτώρ Ουγκώ υπήρξε ο τίτλος ενός από τα διασημότερα ποιήματά του.

Η Γαλλία εκείνης της εποχής είναι ταυτόχρονα η Γαλλία των σταυροφοριών, προστάτις των Χριστιανών της Ανατολής και η Γαλλία της Επανάστασης, υπέρμαχος της ελευθερίας των λαών. Το 1828 όμως, αποφάσισε να προχωρήσει ακόμα περισσότερο : ένας στόλος 60 πλοίων μετέφερε άνδρες, όπλα και χρήματα που προορίζονταν για τον Καποδίστρια. 15 000 στρατιώτες αποβιβάστηκαν στο Κοτρώνι, υποχρεώνοντας τον Ιμπραήμ Πασά να αναδιπλωθεί προς την Αίγυπτο. Ξεκίνησαν την απελευθέρωση ολόκληρης της Πελοποννήσου από τα τουρκικά στρατεύματα : τον Οκτώβριο πάλι, έναν χρόνο μετά την ναυμαχία, ο στρατηγός Μαιζών καταλαμβάνει την πόλη όπου βρισκόμαστε, την οχυρώνει, ανακατασκευάζει τις κατοικίες, δημιουργεί ένα νοσοκομείο και εγκαθιστά διάφορες διοικητικές υπηρεσίες. Μετά το Κοτρώνι, η Μεθώνη και στη συνέχεια η Πάτρα. Στις αρχές Νοεμβρίου, αποχωρούν και οι τελευταίοι μη-Έλληνες από την Πελοπόννησο, όπου τα γαλλικά στρατεύματα παρέμειναν μέχρι το 1833, κατασκευάζοντας γέφυρες, δρόμους, κτίρια κ.ά.

Όπως και κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Βοναπάρτη στην Αίγυπτο, μια επιστημονική αποστολή συνόδευε τα στρατεύματα. Οι εργασίες της σε όλους τους επιστημονικούς τομείς (αρχαιολογία - συμπεριλαμβανομένης για πρώτη φορά της βυζαντινής Ελλάδας -, αρχιτεκτονική, τοπογραφία, βοτανική, ζωολογία κλπ. ), προσφέρουν μια σχεδόν πλήρη περιγραφή της περιοχής από επιστημονικής και αισθητικής απόψεως καθώς και απογραφή του ανθρώπινου δυναμικού της Πελοποννήσου, η χαρτογράφηση της οποίας πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά. Η δημιουργία της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών το 1846 υπήρξε η λογική συνέχεια των εργασιών εκείνων.

Εάν αναφέρθηκα τόσο πολύ στο παρελθόν, είναι γιατί το Ναβαρίνο σφραγίζει μιαν φιλία μεταξύ της Ελλάδας και της Γαλλίας η οποία δεν διαψεύστηκε ποτέ στη διάρκεια των δύο περίπου αιώνων που μεσολάβησαν, δημιουργώντας φυσικούς δεσμούς βαθιάς εμπιστοσύνης ανάμεσα στους δύο λαούς. Από την άποψη αυτή, το Ναβαρίνο αποτελεί ιδρυτική ημερομηνία, καθώς επίσης και σύμβολο στο οποίο οι πολιτικοί ταγοί των δύο κρατών μας παρέμειναν πιστοί στους δύσκολους καιρούς, από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο ως τα τέλη της δικτατορίας των συνταγματαρχών. Όπως πάντοτε, η Γαλλία του 2013 έχει την τιμή να στέκεται αποφασιστικά στο πλευρό του ελληνικού λαού στις δύσκολες στιγμές που διανύει και να του εκφράζει την αλληλεγγύη της με τρόπο συγκεκριμένο. Ίσως εκεί να έγκειται το ηθικό δίδαγμα του Ναβαρίνου : η αποφασιστικότητα των ανθρώπων και η εμπιστοσύνη στο μέλλον μπορούν από μόνες τους να αντιστρέψουν τις μεγαλύτερες αντιξοότητες! ».

δημοσίευση 08/04/2016

Αρχή σελίδας